Dersom barneverntenesten blir kjend med at barn lever under forhold som kan gi grunnlag for tiltak har barneverntenesten ei lovpålagt oppgåve å straks undersøkje korleis barnet har det, og om nødvendig setje i verk tiltak. Barneverntenesten sitt arbeid er ei blanding av støtte og kontroll. Det skal gis hjelp og støtte til foreldre og barn slik at foreldra skal kunne makte foreldreansvaret sitt, men barneverntenesten har og plikt til å gripe inn dersom hjelpetiltak ikkje nyttar.

Melding til barneverntenesten:
Ein barnevernssak startar ved at barneverntenesten får ei bekymringsmelding. Ofte er det foreldra sjølv som tar kontakt. Offentlege tenestemenn, naboar, familie og andre kan melde til barneverntenesten dersom dei er bekymra for eit barn. Privatpersonar kan be om anonymitet når dei meldar, men kan ikkje fritakast for vitneplikt dersom saka skal behandlast av fylkesnemnda for barnevern og sosiale saker eller i domstolane. 

Alle meldingar som kjem til barneverntenesten skal bli vurdert innan ei veke, og dersom det er rimeleg grunn til å anta at det kan gi grunnlag for tiltak skal meldinga undersøkjast nærare. Ei undersøking kan vare frå ein til tre månader. I særskilde tilfelle kan den utvidast til seks månader. Ei undersøking vil skje i samarbeid med foreldre og evt. barnet/ungdommen. Undersøkinga vil omfatte møter, heimebesøk og innhenting av informasjon frå f.els helsestasjon, barnehage og skule. 

Barneverntenesten i Åmli er med i eit interkommunalt barnevernsamarbeid, barnevernsamarbeidet i Østregionen (BIØ). Undersøkingar blir som hovudregel oversendt BIØ for undersøking. 

Dei kommunane som er med i BIØ er Åmli, Vegårshei, Gjerstad og Tvedestrand. Kvar av kommunane har ei 40% stilling i BIØ i tillegg til leiar.  

Hjelpetiltak:
Ei undersøking skal konkludere med henlegging av saka eller forslag til tiltak. Barneverntenesten vurderar alltid om det er mogleg å gi hjelp til barnet og familien slik at omsorgssituasjonen kan bli betre.  Barneverntenesten har som førebyggjande hjelpetiltak f.eks råd og veiledning, heimekonsulent, besøksheim, støttekontakt, barnehage, SFO, økonomisk stønad til fritidsaktivitetar mm.  

Plassering utanfor heimen blir først vurdert dersom frivillige hjelpetiltak ikkje fører fram eller vurderast som nyttelaust.